Diễn đàn Kinh tế phương Đông (EEF) lần thứ 11 tại Vladivostok (1 – 4/9) cho thấy dư địa hợp tác giữa Việt Nam và vùng Viễn Đông của Nga đang ngày càng mở rộng, đặc biệt trong lĩnh vực logistics, vận tải biển và kết nối thị trường. Từ các tuyến vận tải hiện có, thỏa thuận hợp tác mới giữa VIMC và FESCO, cho đến việc nghiên cứu vận tải đa phương thức và kết nối với tuyến đường biển Phương Bắc, hai bên đang từng bước hình thành thêm nhiều hướng hợp tác về cảng biển, logistics và chuỗi cung ứng.
Tại Đối thoại Kinh doanh Nga – ASEAN trong khuôn khổ EEF 2026 ngày 2/9, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề xuất xây dựng hành lang logistics kết nối Việt Nam với vùng Viễn Đông Nga.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại phiên thảo luận ngày 2/9.
Theo Bộ trưởng, khoảng cách địa lý vẫn là một rào cản đối với thương mại giữa Nga và ASEAN. Vì vậy, cần tăng cường kết nối vận tải biển từ Vladivostok và vùng Viễn Đông của Nga tới Việt Nam, Đông Nam Á, đồng thời liên thông với các tuyến đường sắt và hành lang vận tải Á – Âu.
Lợi thế về vị trí địa lý tạo điều kiện để Việt Nam và Viễn Đông Nga kết nối sâu hơn với các thị trường khu vực. Việt Nam có thể xem Nga là “cửa ngõ” để tiếp cận thị trường Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU). Ở chiều ngược lại, Việt Nam có thể trở thành điểm trung chuyển để doanh nghiệp Nga tiếp cận ASEAN.
Hành lang logistics được đề xuất không chỉ bao gồm các tuyến vận tải mà còn kết nối cảng biển, kho lạnh, phân phối với các hoạt động sản xuất. Cách tiếp cận này phù hợp với những nhóm hàng hai bên có khả năng cùng phát triển chuỗi giá trị như thủy sản, nông sản, thực phẩm, nguyên liệu và hàng tiêu dùng.
Ông Lê Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc VIMC và Tổng Giám đốc FESCO Pyotr Ivanov ký thỏa thuận hợp tác vận tải và logistics.
Bên lề EEF 2026 ngày 3/9, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) và Tập đoàn Vận tải FESCO của Nga ký thỏa thuận hợp tác về vận tải và logistics. Hai bên đồng thời thiết lập quan hệ “cảng kết nghĩa” giữa Cảng Sài Gòn – đơn vị thành viên của VIMC – và Cảng Vladivostok – đơn vị thành viên của FESCO.
Trước đó, VIMC và FESCO đã hợp tác trong vận tải biển, thuê tàu, phát triển các tuyến hàng hải kết nối Vladivostok với hệ thống cảng của VIMC, đồng thời phối hợp phát triển các trung tâm logistics và hệ thống cảng biển. Thỏa thuận mới tiếp tục củng cố kết nối giữa hai đầu mối cảng và mở rộng hợp tác sang logistics.
Bên cạnh FESCO, VIMC đang trao đổi với một số đối tác Nga để phát triển các tuyến vận tải đa phương thức. Một hướng đang được nghiên cứu là kết nối đường biển từ các cảng Việt Nam với một số cảng phía nam Trung Quốc, sau đó vận chuyển bằng đường sắt tới khu vực Cáp Nhĩ Tân, tiếp tục qua trung tâm logistics của Nga tại Blagoveshchensk, tỉnh Amur, để đưa hàng vào thị trường Nga và các khu vực khác.
Phó Tổng giám đốc VIMC, Lê Quang Trung trao đổi với phóng viên tại Nga
Theo ông Lê Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc VIMC, kết hợp đường biển, đường sắt, đường bộ và đường sông có thể rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại thị trường Nga và châu Âu. Với những mặt hàng cần vận chuyển nhanh như nông sản, hoa quả, các tuyến vận tải tích hợp có thể mở thêm lựa chọn cho doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, hàng hóa từ Nga có thể qua Việt Nam để tới các thị trường ASEAN như Thái Lan, Malaysia và Indonesia. Theo ông Konstantin Sidorenko, người đứng đầu Cơ quan phụ trách quan hệ quốc tế và kinh tế đối ngoại vùng Primorye, một số cảng Việt Nam có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, trong khi các tàu này không phải lúc nào cũng có thể cập các cảng nhỏ hơn tại một số nước ASEAN.
Lợi thế về năng lực cảng có thể tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình đưa hàng hóa từ Nga tới các thị trường Đông Nam Á.
Ông Konstantin Sidorenko chia sẻ về nhiều lĩnh vực hợp tác giữa vùng Viễn Đông của Nga và Việt Nam
Hợp tác cũng được mở rộng sang phát triển hạ tầng cảng biển. Ông Konstantin Sidorenko cho biết đã có những trao đổi về khả năng doanh nghiệp Việt Nam tham gia hiện đại hóa cơ sở hạ tầng cảng biển tại Primorye, trong đó có xây dựng các bến cảng chuyên dụng.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang tại buổi làm việc với Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga ROSATOM
Tại EEF 2026, Việt Nam tiếp tục thúc đẩy một hướng hợp tác mới với các đối tác Nga. Dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (VIMAWA), VIMC và SBIC đã làm việc với Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga (ROSATOM) và Tập đoàn Vận tải FESCO.
Tại buổi làm việc, các bên trao Biên bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác nghiên cứu mở tuyến vận tải kết nối Việt Nam với Tuyến đường biển Phương Bắc. VIMC và SBIC sẽ tiếp tục làm việc với phía Nga về phương án mở tuyến, phát triển nguồn hàng và đóng tàu phục vụ dự án.
Những thỏa thuận và hướng hợp tác tại EEF 2026 cho thấy kết nối Việt Nam – Viễn Đông Nga đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực, từ cảng biển, vận tải, logistics đến phát triển hạ tầng và nghiên cứu các tuyến vận tải mới.
Các tuyến biển hiện có tạo nền tảng cho dòng hàng hóa giữa hai bên. Trên cơ sở đó, VIMC và các đối tác Nga đang nghiên cứu thêm các phương án vận tải đa phương thức, kết nối sâu hơn với thị trường Nga và mở rộng khả năng trung chuyển hàng hóa Nga tới ASEAN.
Dư địa hợp tác vì thế không chỉ nằm ở thương mại song phương mà đang mở rộng sang logistics, chuỗi cung ứng và thị trường khu vực. Để biến các hướng hợp tác thành dự án cụ thể, doanh nghiệp hai bên cần tiếp tục kết nối về hạ tầng, nguồn hàng, đối tác và nhân lực phù hợp.
