“Dữ liệu là dầu mỏ của thế kỷ XXI”. Trong ngành hàng hải, dữ liệu còn được ví như “hải đồ số” – nền tảng giúp doanh nghiệp theo dõi hoạt động, phân tích xu hướng và đưa ra quyết định điều hành kịp thời, từ khai thác cảng, vận tải biển, logistics đến quản trị tài chính và phát triển khách hàng.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) đã chính thức đưa Hệ thống Dữ liệu lớn (Big Data) vào vận hành. Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số của Tổng công ty, đánh dấu sự chuyển đổi từ phương thức quản trị dựa trên các báo cáo định kỳ sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Việc đưa hệ thống Big Data vào hoạt động cũng là một trong những nội dung cụ thể hóa chiến lược chuyển đổi số của VIMC, đồng thời triển khai các định hướng về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57. Không chỉ đầu tư một nền tảng công nghệ hiện đại, VIMC hướng tới xây dựng một phương thức quản trị mới, trong đó dữ liệu trở thành cơ sở cho mọi quyết định điều hành và phát triển doanh nghiệp.

Giải bài toán dữ liệu phân tán

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của hệ thống cảng biển, đội tàu, dịch vụ logistics và mạng lưới doanh nghiệp thành viên, khối lượng dữ liệu trong toàn hệ thống VIMC ngày càng lớn. Mỗi ngày, phát sinh hàng nghìn giao dịch, chỉ số vận hành, báo cáo tài chính, thông tin khách hàng và dữ liệu nhân sự…

Tuy nhiên, việc tổng hợp thông tin vẫn chủ yếu dựa trên các báo cáo định kỳ, khiến quá trình cập nhật và phân tích dữ liệu tốn nhiều thời gian. Trong khi đó, hoạt động hàng hải và logistics đòi hỏi quyết định điều hành phải kịp thời, chính xác, nhất là trong bối cảnh thị trường liên tục biến động.

Mỗi giờ tàu chờ cầu bến hay mỗi lô hàng chậm được giải phóng đều có thể làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác. Vì vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ là đầu tư vào hạ tầng, phương tiện hay dịch vụ, mà còn đặt ra yêu cầu phải quản trị dữ liệu một cách bài bản, từ khâu thu thập, chuẩn hóa đến phân tích và khai thác.

Xuất phát từ yêu cầu đó, VIMC đã đầu tư xây dựng Hệ thống Big Data, hướng tới hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung trên toàn Tổng công ty. Không chỉ số hóa và hợp nhất dữ liệu từ các doanh nghiệp thành viên, hệ thống còn tạo cơ sở để nâng cao chất lượng quản trị, hỗ trợ công tác điều hành và hoạch định chiến lược trên nền tảng dữ liệu theo thời gian thực.

Hình thành “nguồn dữ liệu chung” của toàn hệ thống

VIMC đã đầu tư, triển khai Hệ thống Big Data trên nền tảng kiến trúc Data Lakehouse. Mô hình này kết hợp tính linh hoạt trong lưu trữ của Hồ dữ liệu (Data Lake) với khả năng quản trị và truy vấn của Kho dữ liệu (Data Warehouse), giúp hệ thống có thể tiếp nhận, lưu trữ và khai thác đồng thời dữ liệu có cấu trúc lẫn dữ liệu phi cấu trúc.

Đến nay, Tổng công ty đã hoàn thành các trục tích hợp dữ liệu (Data Pipelines), kết nối tự động từ doanh nghiệp thành viên về Hồ dữ liệu trung tâm. Bốn nhóm dữ liệu trọng yếu gồm: Sản lượng; Tài chính – kế toán; Khách hàng và nhân sự đã được thu thập, chuẩn hóa, tạo nền tảng cho việc theo dõi và đánh giá hoạt động trên toàn hệ thống.

Từ nguồn dữ liệu tập trung này, VIMC đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IoC – Intelligent Operations Center), đồng thời đóng gói và đưa vào khai thác gần 100 hệ thống Dashboard báo cáo đa chiều. Các bảng điều khiển này phục vụ trọn vẹn từ cấp chiến lược (Quản trị), cấp trung gian (Điều hành) đến cấp cơ sở (Vận hành & Giám sát).

Việc triển khai Hệ thống Big Data từng bước khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, giảm sự phụ thuộc vào phương thức tổng hợp báo cáo thủ công và rút ngắn thời gian xử lý thông tin. Việc làm chủ kiến trúc Data Lakehouse đưa VIMC ngang tầm với các tập đoàn đa quốc gia và các tổng công ty hàng đầu trong khu vực, thiết lập một chuẩn mực mới về hạ tầng số trong ngành hàng hải Việt Nam.

Khi dữ liệu tạo ra giá trị

Điểm quan trọng nhất của một hệ thống Big Data không nằm ở hạ tầng công nghệ mà ở khả năng tạo ra giá trị cho hoạt động sản xuất kinh doanh, của Tổng công ty thông qua việc ra quyết định dựa trên dữ liệu (data-driven decision making).

Điển hình trong công tác quản trị sản lượng và khách hàng tại khối Cảng biển, hệ thống IoC đã tích hợp và phân tích dữ liệu thời gian thực về tần suất tàu cập cảng, năng suất giải phóng tàu và cơ cấu mặt hàng của từng doanh nghiệp thành viên. Nhờ các chỉ số trực quan trên Dashboard điều hành, Ban Lãnh đạo Tổng công ty đã kịp thời phát hiện các điểm nghẽn vận hành, chủ động điều phối luồng hàng và tối ưu hóa năng lực khai thác giữa các cảng trong cùng khu vực.
“Sự can thiệp chính xác dựa trên dữ liệu chuẩn xác đã giúp giảm thời gian chờ của tàu, nâng cao sự hài lòng của các hãng tàu lớn và thúc đẩy tăng trưởng sản lượng toàn hệ thống.”

Ở góc độ quản trị tài chính và dòng tiền, việc tích hợp tự động dữ liệu tài chính từ các DNTV giúp Tổng công ty tổng hợp và phân tích bức tranh dòng tiền toàn hệ thống theo ngày. Thay vì chờ đợi báo cáo định kỳ cuối tháng, Ban Điều hành có thể dự báo sớm các rủi ro tài chính, tối ưu hóa chi phí vốn và đưa ra các quyết định đầu tư ngắn hạn hiệu quả, góp phần bảo toàn và gia tăng hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp.

Nền tảng cho giai đoạn phát triển mới

Sự kiện Go-Live Hệ thống Big Data và Trung tâm IoC là nền tảng để VIMC bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo. Tổng công ty sẽ tiếp tục mở rộng quy mô, làm giàu kho dữ liệu trung tâm bằng việc tích hợp thêm các luồng dữ liệu chuyên sâu về chuỗi cung ứng, hạ tầng logistics, thị trường cước biển quốc tế và biến động địa chính trị…

Đặc biệt, VIMC định hướng đẩy mạnh xây dựng các bài toán khai thác nâng cao (use case) kết hợp với việc tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI) và Machine Learning. Các thuật toán học máy sẽ được ứng dụng để dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu hóa lịch trình đội tàu và phân tích chuyên sâu hành vi khách hàng.

Việc kết hợp giữa dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ tạo nên một hệ sinh thái quản trị thông minh, trong đó dữ liệu không chỉ phản ánh hiện trạng mà còn có khả năng dự báo, cảnh báo và đề xuất các phương án tối ưu.

Trong ngành hàng hải nơi tốc độ luân chuyển hàng hóa, biến động thị trường và yêu cầu tối ưu chi phí ngày càng lớn, dữ liệu đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Việc đầu tư xây dựng nền tảng Big Data thể hiện quyết tâm của VIMC trong đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu. Đây không chỉ là một dự án công nghệ mà còn là nền tảng để Tổng công ty từng bước xây dựng hệ sinh thái quản trị thông minh, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò doanh nghiệp nòng cốt của ngành hàng hải Việt Nam trong kỷ nguyên số.